ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ
Γεννήθηκε στο Βελεστίνο, τις αρχαίες Φερές, το 1757, από εύπορη οικογένεια. Από την νεανική του ζωή τα μόνα γνωστά είναι ότι ο πατέρας του ονομαζόταν Γεώργιος Κυριαζής (μια πληροφορία που αμφισβητείται) ενώ η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία και φέρεται πως είχε μία αδελφή την Ασήμω. Ο Pouqeville αναφέρει πως είχε και ένα αδελφό, τον Κωστή, ο οποίος μάλιστα συμμετείχε στην επανάσταση του 1821. Η οικογένεια του υπήρξε από τα θύματα της τουρκικής μανίας. Από αυτούς η μητέρα του με τον αδερφό του μόνο διασώθηκαν και μεταφέρθηκαν στη Βλαχία, όπου συντηρούνταν από το Ρήγα.
Ο Ρήγας Φεραίος δεν υπήρξε μοναχά ο Πρωτομάρτυρας, ο οραματιστής, ο κήρυκας του Ξεσηκωμού ο πολιτικός νους, ο κατηχητής του γένους, αλλά και ο πνευματικός άνθρωπος με τις ανησυχίες, τις αναζητήσεις, τους ιδεολογικούς του προσανατολισμούς, το πλούσιο συγγραφικό έργο, που πήγε να μετουσιώσει τη θεωρία σε πράξη.
ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΦΕΡΑΙΟΥ
"Ως πότε παλικάρια, θα ζούμε στα στενά,
μονάχοι σα λιοντάρια, στις ράχες στα βουνά;
Σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπουμε κλαδιά,
να φεύγωμ' απ' τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά;"
Είναι η πρώτη φορά που βλέπω τον «Θούριο» του Ρήγα από τόσο κοντά. Κι όσο πλησιάζω και εμβαθύνω στα λόγια του Βελεστινλή, τόσο διαπιστώνω την οικουμενικότητα του εμβατηρίου του, αλλά και την απίστευτη επικαιρότητα που κρύβουν οι λέξεις «στενά», «βουνά», «μονάχοι», «σπηλιές», με τις οποίες αρχίζει να προσκαλεί τον κόσμο να συνδράμει στον απελευθερωτικό αγώνα.
Απλά λόγια, χωρίς ποιητικές άδειες και φιδίσιους συλλογισμούς, απλά, γιατί δεν μιλάει ο ίδιος, μα η αλήθεια. Κι όταν συμβεί αυτό, τότε δεν έχεις και πολλά να πεις και πολύ περισσότερο, δεν έχεις διόλου να σκεφτείς. Δεν σκέφτεται ο Ρήγας όταν μιλάει, δεν χρειάζεται να σκεφτεί. Κι όταν δεν σκέφτεσαι, εύκολα μπορεί να χαρακτηριστείς από τους ανόητους, πως είσαι παράφρων. Και ποιος σας είπε πως η επανάσταση του 1821 ήταν λογικό εγχείρημα; Ήταν η παραφροσύνη ενός τσούρμου παλικαριών, ο παραγκωνισμός της λογικής εμπρός στο ασήκωτο φορτίο ενός δυνάστη. Μα κάπως έτσι δε συμβαίνει σχεδόν πάντα με τις επαναστάσεις ή με τις αντιστάσεις ή με τις αντιδράσεις; Ο Ρήγας το κατανοεί, αποδέχεται τη φυσική ενέργεια που ακολουθεί μια δράση - η δράση ενός ζυγού, ενός δυνάστη -, γνωρίζει πως πίσω από την δράση υπάρχει η αντίδραση, πρέπει να υπάρχει η αντίδραση, το ξέρει, αυτό κάνει, ανακαλεί την αντίδραση, ξυπνά την κοιμισμένη φύση του κόσμου και λέει «Ε, δεν μπορεί να συμβαίνει αυτό! Πού είναι η αντίδρασή σου κόσμε; Γιατί σιωπάς; Ξύπνα!». Ξύπνα, όχι επειδή σου το λέω εγώ, αλλά γιατί σου το επιβάλλει η φύση. Ως πότε θα την αγνοείς, ως πότε θα ζεις μέσα στις σπηλιές σου;
«Ως πότε;» ρωτάει ο Ρήγας, «ως πότε;», ουδείς γνωρίζει την απάντηση, αλλά η απάντηση βρίσκεται στον καθένα. Κάθε στιγμή για τον Βελεστινλή είναι η απάντηση, «τώρα» είναι η απάντηση, «κάθε στιγμή» είναι η απάντηση. Ο Φεραίος βλέπει τα «στενά», βλέπει τη «μοναξιά», βλέπει την «σπηλιά». Μα αυτά που βλέπει, δεν τα βλέπει επειδή υπάρχουν μόνο τριγύρω του, αλλά επειδή υπάρχουν και μέσα του, μέσα στον καθένα. Και στην θωριά τους, γίνεται ο ίδιος λιοντάρι που βρυχάται.
Ο Φεραίος είναι πρώτ’ από όλα, ένας άνθρωπος που γνωρίζει καλά τον εαυτό του. Δεν είναι πατριώτης, είναι ένας οργισμένος, δεν είναι επαναστάτης, είναι ένας απελπισμένος, που αγωνιά και λυπάται με την «ωραία κοιμωμένη» των ψευτονταήδων και των φιλολόγων. Κι όμως, γράφει τον «Θούριο» όντας ο ίδιος νταής και λόγιος μαζί. Αυτό είναι το θαύμα του Ρήγα. Ο λόγος που χρησιμοποιεί είναι ωμός, γιατί είναι ωμές οι σφαγές του τυράννου. Πως αλλιώς θα μπορούσε να ήταν; Δεν είναι ποιητής ο Ρήγας, δεν είναι λόγιος. Όχι, είναι αληθινός. Και επειδή είναι αληθινός, είναι και ποιητής, είναι και λόγιος. Αυτό είναι το θαύμα του.
Ο Φεραίος προχωρεί, προσκαλεί και μιλά για λευτεριά. Ο Ρήγας δεν βλέπει την ελευθερία σαν πεδίο ασυδοσίας. Το ότι είναι κανείς ελεύθερος, δε σημαίνει πως μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει. Το κατανοεί ο Ρήγας αυτό, γι’ αυτό λέει : «Οι νόμοι να 'ν' ο πρώτος, και μόνος οδηγός, και της πατρίδος ένας, να γένει αρχηγός. Γιατί κι η αναρχία, ομοιάζει την σκλαβιά, να ζούμε σαν θηρία, είν' πιο σκληρή φωτιά.». Η αναρχία, λέει, μοιάζει με την σκλαβιά. Το να ζεις χωρίς νόμους, χωρίς αρχές, άναρχα, χωρίς νομοθέτες, συμβούλους σώφρονες, δασκάλους, χωρίς παιδεία, χωρίς ηθικούς φραγμούς, χωρίς όριο, χωρίς μέτρο είναι πιο σκληρή φωτιά. Γιατί τότε είσαι σκλαβωμένος στην αναρχία, είσαι σκλαβωμένος στα άκρα και τα άκρα είναι επικίνδυνα. Πάντα είναι επικίνδυνα. Πολλοί μιλούν για ελευθερία, μα ποια είναι η δική τους ελευθερία; Η ασυδοσία, η λογική του «είμαι ελεύθερος, μπορώ να κάνω, να λέω ό,τι θέλω». Κάθε μέρα τους βλέπω, τους βλέπετε κι εσείς, άμετρη λογική, αυτό θα έλεγα για δαύτους. Άμετρη και ασύμμετρη παραφροσύνη. Η ελευθερία όμως έχει μέτρο, έχει κι αυτή τους νόμους της, τις αρχές της, μοιάζει με τη φύση, γιατί μπορείς να εκφραστείς μέσα από αυτήν, δεν μπορείς όμως να τη βιάζεις και να την παραβιάζεις. Γιατί ο Σολωμός βλέπει την ελευθερία να κρατά κοφτερό μαχαίρι; Αν η ελευθερία είχε το νόημα που δίνουν σήμερα οι περισσότεροι, μάλλον δε θα ομοίαζε με την αιθέρια μορφή γυναίκας που δίνει ο Σολωμός, μα θα είχε ανοιχτές τις αγκάλες της. Το γένος της ελευθερίας, ούτε κι αυτό είναι τυχαίο.
Ο Φεραίος κατανοεί απόλυτα την ελευθερία, γι’ αυτό μεγαλουργεί. Ο ζυγός του δεν είναι Τούρκικος, δεν είναι εθνικιστικός. Δεν πολεμά τους Τούρκους ο Ρήγας, οι Τούρκοι είναι μια ατυχής συγκυρία που βρίσκεται εμπρός του. Ο Φεραίος πολεμά τον δυνάστη, είτε λέγεται Τούρκος, είτε Γερμανός, είτε Βούλγαρος, είτε, είτε, είτε... όλα τ’ άστρα τ’ ουρανού «είτε». Το εμβατήριο απευθύνεται σε οποιαδήποτε μορφή ζυγού, θα μπορούσε να σταθεί με τις ίδιες αξιώσεις σε οποιαδήποτε μορφή χούντας, κατοχής, τυραννίας. Δεν είναι εθνικιστής, είναι ελεύθερος και παράλογος. Γιατί η ελευθερία δεν εντάσσεται στα πλαίσια της λογικής, δεν είναι τακτοποιημένη, δεν έχει λογική η ελευθερία, δεν καλλωπίζεται, γιατί μοιάζει με τη φύση, με την ίδια τη ζωή. Προσπάθησε να φτιάξεις έναν ορισμό της ελευθερίας, πάντα κάτι θα διαφεύγει από τη χαραμάδα των λέξεων σου. Προσπάθησε να δαμάσεις, να περιορίσεις την ελευθερία, να επιβληθείς στην ελευθερία και τότε θα δεις όχι έναν, αλλά μυριάδες όμοιους του Βελεστινλή να ζητούν το κεφάλι σου επί πινάκιο. Προσπάθησε να εκλογικεύσεις την ελευθερία, άδικα, δεν μπορείς, δεν φτάνει η λογική σου, όχι γιατί είναι λίγη, αλλά γιατί η ελευθερία δεν ανήκει στα πράγματα που μπορείς, χρησιμοποιώντας τη λογική, να τα ερμηνεύσεις. Θέλει καρδιά, ψυχή, αίσθημα, θέλει ανδρεία η ελευθερία, «θέλει τόλμη και αρετή», όπως έλεγε κάποιος, να τι θέλει, όχι λογική !
Στα πλαίσια τούτης της ελευθερίας, ο Φεραίος προχωρεί ακόμη περισσότερο στα λόγια του και μιλάει για το δικαίωμα του καθενός στην πίστη του. Λέει χαρακτηριστικά : «Στην πίστη του ο καθένας, ελεύθερος να ζει», και τούτο είναι το νόημα αυτής της φράσης. Δεν βλέπει τους Τούρκους ως «άπιστους», παρ’ όλο που αυτοί, αυτό βλέπουν για εκείνον. Ακόμη και τώρα, ακόμη και τούτη την στιγμή που γράφω, αν ρώταγες, αυτό θα σου απαντούσαν. Διόλου δε διαφωνώ με τον άνθρωπο που υπερασπίζεται την πίστη του, μα, δεν του δίνω το δικαίωμα να αποκαλεί εμένα «άπιστο», κι εγώ κι αυτός είμαστε πιστοί. Όλοι είμαστε πιστοί. Δεν υπάρχει άπιστος. Όλοι πιστεύουμε. Αυτοί που θεωρούν τους εαυτούς τους «άθεους», κοροϊδεύουν τη φύση τους, κοροϊδεύουν τη ζωή τους, και τούτοι είναι αυτοί για τους οποίους η ελευθερία που νομίζουν πως κρύβει η λέξη «άθεος», γίνεται σκληρή φωτιά και μοιάζει με σκλαβιά. Αν αποκαλείς τον εαυτό σου «άθεο», είναι σα να τον αποκαλείς «άπιστο» και τότε δεν είσαι ελεύθερος όπως νομίζεις, αλλά άναρχος, αφύσικος, άμετρος, και δείτε(!), οι άνθρωποι αποκαλούν τον θεό «άναρχο», μα εσύ είσαι «άθεος»!!! Το παράλογο σε όλο του το μεγαλείο...
Ο Ρήγας ζητά βοήθεια. Κατανοεί την αδυναμία του, κατανοεί πως τούτο το εγχείρημα - η επανάσταση ενός ολόκληρου λαού - δεν είναι μόνο για τις δικές του τις πλάτες. Θέλει χέρια η ελευθερία, «θέλει δουλειά πολύ», όπως λέει κάποιος, θέλει εργάτες, μόχθο, συλλογικότητα, ομόνοια, σύμπνοια, κοινότητα, κοινή ενότητα δηλ., θέλει κοινό πνεύμα, κοινή αποδοχή, όχι του λόγου του ενός προσώπου, αλλά του μοναδικού λόγου, του καθολικά αποδεχτού, του λόγου της αλήθειας που να(!) - ο Φεραίος είναι τρανό παράδειγμα - μπορεί να παρουσιαστεί από έναν άνθρωπο. Θέλει πίστη. Θέλει Θεό. Για ποιους «άπιστους» μιλάτε; Για ποιους «άθεους»; Για τον Ρήγα, η ελευθερία είναι ο Θεός του.
Ο Φεραίος προσκαλεί ακόμη και τον απόδημο ελληνισμό. Λέει : «Όσοι απ' την τυραννίαν, πήγαν στην ξενητιά, στον τόπον του καθ' ένας, ας έλθη τώρα πιά. Και όσοι του πολεμου, την τέχνην αγροικούν, Εδώ ας τρέξουν όλοι, τυρράνους να νικούν». Και όχι μόνο. Καλεί και όσους γνωρίζουν να πολεμούν, όλους τους πολεμιστές, γιατί είναι σωστό να πολεμάς για την ελευθερία, αφού είναι σα να πολεμάς για τη ζωή, είσαι μαχητής για τη ζωή, δεν παραδίνεσαι, δεν υποκύπτεις, δεν σκύβεις ποτέ το κεφάλι σου, είσαι πολεμιστής. Ναι, μου μοιάζει καλός αυτός ο λόγος να πολεμάς κι όσοι πόλεμοι, ναι, γι’ αυτό θαρρώ πως πρέπει να γίνονται. Μα είναι ένας όμως τούτος ο πόλεμος, ο πόλεμος για την ζωή, να πολεμάς να ζεις, να είσαι ελεύθερος, γιατί αν πολεμάς ΤΗ ζωή και όχι ΓΙΑ ΤΗ ζωή, αν πολεμάς ΤΗΝ ελευθερία και όχι ΓΙΑ ΤΗΝ ελευθερία, δεν κατέχεις την τέχνη του πολεμιστή, μα την τεχνική του λαγού.
Ως πότε λοιπόν, θα ζεις σε σπηλιές;
Deva Parinito
"Ως πότε παλικάρια, θα ζούμε στα στενά,
μονάχοι σα λιοντάρια, στις ράχες στα βουνά;
Σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπουμε κλαδιά,
να φεύγωμ' απ' τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά;"
Είναι η πρώτη φορά που βλέπω τον «Θούριο» του Ρήγα από τόσο κοντά. Κι όσο πλησιάζω και εμβαθύνω στα λόγια του Βελεστινλή, τόσο διαπιστώνω την οικουμενικότητα του εμβατηρίου του, αλλά και την απίστευτη επικαιρότητα που κρύβουν οι λέξεις «στενά», «βουνά», «μονάχοι», «σπηλιές», με τις οποίες αρχίζει να προσκαλεί τον κόσμο να συνδράμει στον απελευθερωτικό αγώνα.
Απλά λόγια, χωρίς ποιητικές άδειες και φιδίσιους συλλογισμούς, απλά, γιατί δεν μιλάει ο ίδιος, μα η αλήθεια. Κι όταν συμβεί αυτό, τότε δεν έχεις και πολλά να πεις και πολύ περισσότερο, δεν έχεις διόλου να σκεφτείς. Δεν σκέφτεται ο Ρήγας όταν μιλάει, δεν χρειάζεται να σκεφτεί. Κι όταν δεν σκέφτεσαι, εύκολα μπορεί να χαρακτηριστείς από τους ανόητους, πως είσαι παράφρων. Και ποιος σας είπε πως η επανάσταση του 1821 ήταν λογικό εγχείρημα; Ήταν η παραφροσύνη ενός τσούρμου παλικαριών, ο παραγκωνισμός της λογικής εμπρός στο ασήκωτο φορτίο ενός δυνάστη. Μα κάπως έτσι δε συμβαίνει σχεδόν πάντα με τις επαναστάσεις ή με τις αντιστάσεις ή με τις αντιδράσεις; Ο Ρήγας το κατανοεί, αποδέχεται τη φυσική ενέργεια που ακολουθεί μια δράση - η δράση ενός ζυγού, ενός δυνάστη -, γνωρίζει πως πίσω από την δράση υπάρχει η αντίδραση, πρέπει να υπάρχει η αντίδραση, το ξέρει, αυτό κάνει, ανακαλεί την αντίδραση, ξυπνά την κοιμισμένη φύση του κόσμου και λέει «Ε, δεν μπορεί να συμβαίνει αυτό! Πού είναι η αντίδρασή σου κόσμε; Γιατί σιωπάς; Ξύπνα!». Ξύπνα, όχι επειδή σου το λέω εγώ, αλλά γιατί σου το επιβάλλει η φύση. Ως πότε θα την αγνοείς, ως πότε θα ζεις μέσα στις σπηλιές σου;
«Ως πότε;» ρωτάει ο Ρήγας, «ως πότε;», ουδείς γνωρίζει την απάντηση, αλλά η απάντηση βρίσκεται στον καθένα. Κάθε στιγμή για τον Βελεστινλή είναι η απάντηση, «τώρα» είναι η απάντηση, «κάθε στιγμή» είναι η απάντηση. Ο Φεραίος βλέπει τα «στενά», βλέπει τη «μοναξιά», βλέπει την «σπηλιά». Μα αυτά που βλέπει, δεν τα βλέπει επειδή υπάρχουν μόνο τριγύρω του, αλλά επειδή υπάρχουν και μέσα του, μέσα στον καθένα. Και στην θωριά τους, γίνεται ο ίδιος λιοντάρι που βρυχάται.
Ο Φεραίος είναι πρώτ’ από όλα, ένας άνθρωπος που γνωρίζει καλά τον εαυτό του. Δεν είναι πατριώτης, είναι ένας οργισμένος, δεν είναι επαναστάτης, είναι ένας απελπισμένος, που αγωνιά και λυπάται με την «ωραία κοιμωμένη» των ψευτονταήδων και των φιλολόγων. Κι όμως, γράφει τον «Θούριο» όντας ο ίδιος νταής και λόγιος μαζί. Αυτό είναι το θαύμα του Ρήγα. Ο λόγος που χρησιμοποιεί είναι ωμός, γιατί είναι ωμές οι σφαγές του τυράννου. Πως αλλιώς θα μπορούσε να ήταν; Δεν είναι ποιητής ο Ρήγας, δεν είναι λόγιος. Όχι, είναι αληθινός. Και επειδή είναι αληθινός, είναι και ποιητής, είναι και λόγιος. Αυτό είναι το θαύμα του.
Ο Φεραίος προχωρεί, προσκαλεί και μιλά για λευτεριά. Ο Ρήγας δεν βλέπει την ελευθερία σαν πεδίο ασυδοσίας. Το ότι είναι κανείς ελεύθερος, δε σημαίνει πως μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει. Το κατανοεί ο Ρήγας αυτό, γι’ αυτό λέει : «Οι νόμοι να 'ν' ο πρώτος, και μόνος οδηγός, και της πατρίδος ένας, να γένει αρχηγός. Γιατί κι η αναρχία, ομοιάζει την σκλαβιά, να ζούμε σαν θηρία, είν' πιο σκληρή φωτιά.». Η αναρχία, λέει, μοιάζει με την σκλαβιά. Το να ζεις χωρίς νόμους, χωρίς αρχές, άναρχα, χωρίς νομοθέτες, συμβούλους σώφρονες, δασκάλους, χωρίς παιδεία, χωρίς ηθικούς φραγμούς, χωρίς όριο, χωρίς μέτρο είναι πιο σκληρή φωτιά. Γιατί τότε είσαι σκλαβωμένος στην αναρχία, είσαι σκλαβωμένος στα άκρα και τα άκρα είναι επικίνδυνα. Πάντα είναι επικίνδυνα. Πολλοί μιλούν για ελευθερία, μα ποια είναι η δική τους ελευθερία; Η ασυδοσία, η λογική του «είμαι ελεύθερος, μπορώ να κάνω, να λέω ό,τι θέλω». Κάθε μέρα τους βλέπω, τους βλέπετε κι εσείς, άμετρη λογική, αυτό θα έλεγα για δαύτους. Άμετρη και ασύμμετρη παραφροσύνη. Η ελευθερία όμως έχει μέτρο, έχει κι αυτή τους νόμους της, τις αρχές της, μοιάζει με τη φύση, γιατί μπορείς να εκφραστείς μέσα από αυτήν, δεν μπορείς όμως να τη βιάζεις και να την παραβιάζεις. Γιατί ο Σολωμός βλέπει την ελευθερία να κρατά κοφτερό μαχαίρι; Αν η ελευθερία είχε το νόημα που δίνουν σήμερα οι περισσότεροι, μάλλον δε θα ομοίαζε με την αιθέρια μορφή γυναίκας που δίνει ο Σολωμός, μα θα είχε ανοιχτές τις αγκάλες της. Το γένος της ελευθερίας, ούτε κι αυτό είναι τυχαίο.
Ο Φεραίος κατανοεί απόλυτα την ελευθερία, γι’ αυτό μεγαλουργεί. Ο ζυγός του δεν είναι Τούρκικος, δεν είναι εθνικιστικός. Δεν πολεμά τους Τούρκους ο Ρήγας, οι Τούρκοι είναι μια ατυχής συγκυρία που βρίσκεται εμπρός του. Ο Φεραίος πολεμά τον δυνάστη, είτε λέγεται Τούρκος, είτε Γερμανός, είτε Βούλγαρος, είτε, είτε, είτε... όλα τ’ άστρα τ’ ουρανού «είτε». Το εμβατήριο απευθύνεται σε οποιαδήποτε μορφή ζυγού, θα μπορούσε να σταθεί με τις ίδιες αξιώσεις σε οποιαδήποτε μορφή χούντας, κατοχής, τυραννίας. Δεν είναι εθνικιστής, είναι ελεύθερος και παράλογος. Γιατί η ελευθερία δεν εντάσσεται στα πλαίσια της λογικής, δεν είναι τακτοποιημένη, δεν έχει λογική η ελευθερία, δεν καλλωπίζεται, γιατί μοιάζει με τη φύση, με την ίδια τη ζωή. Προσπάθησε να φτιάξεις έναν ορισμό της ελευθερίας, πάντα κάτι θα διαφεύγει από τη χαραμάδα των λέξεων σου. Προσπάθησε να δαμάσεις, να περιορίσεις την ελευθερία, να επιβληθείς στην ελευθερία και τότε θα δεις όχι έναν, αλλά μυριάδες όμοιους του Βελεστινλή να ζητούν το κεφάλι σου επί πινάκιο. Προσπάθησε να εκλογικεύσεις την ελευθερία, άδικα, δεν μπορείς, δεν φτάνει η λογική σου, όχι γιατί είναι λίγη, αλλά γιατί η ελευθερία δεν ανήκει στα πράγματα που μπορείς, χρησιμοποιώντας τη λογική, να τα ερμηνεύσεις. Θέλει καρδιά, ψυχή, αίσθημα, θέλει ανδρεία η ελευθερία, «θέλει τόλμη και αρετή», όπως έλεγε κάποιος, να τι θέλει, όχι λογική !
Στα πλαίσια τούτης της ελευθερίας, ο Φεραίος προχωρεί ακόμη περισσότερο στα λόγια του και μιλάει για το δικαίωμα του καθενός στην πίστη του. Λέει χαρακτηριστικά : «Στην πίστη του ο καθένας, ελεύθερος να ζει», και τούτο είναι το νόημα αυτής της φράσης. Δεν βλέπει τους Τούρκους ως «άπιστους», παρ’ όλο που αυτοί, αυτό βλέπουν για εκείνον. Ακόμη και τώρα, ακόμη και τούτη την στιγμή που γράφω, αν ρώταγες, αυτό θα σου απαντούσαν. Διόλου δε διαφωνώ με τον άνθρωπο που υπερασπίζεται την πίστη του, μα, δεν του δίνω το δικαίωμα να αποκαλεί εμένα «άπιστο», κι εγώ κι αυτός είμαστε πιστοί. Όλοι είμαστε πιστοί. Δεν υπάρχει άπιστος. Όλοι πιστεύουμε. Αυτοί που θεωρούν τους εαυτούς τους «άθεους», κοροϊδεύουν τη φύση τους, κοροϊδεύουν τη ζωή τους, και τούτοι είναι αυτοί για τους οποίους η ελευθερία που νομίζουν πως κρύβει η λέξη «άθεος», γίνεται σκληρή φωτιά και μοιάζει με σκλαβιά. Αν αποκαλείς τον εαυτό σου «άθεο», είναι σα να τον αποκαλείς «άπιστο» και τότε δεν είσαι ελεύθερος όπως νομίζεις, αλλά άναρχος, αφύσικος, άμετρος, και δείτε(!), οι άνθρωποι αποκαλούν τον θεό «άναρχο», μα εσύ είσαι «άθεος»!!! Το παράλογο σε όλο του το μεγαλείο...
Ο Ρήγας ζητά βοήθεια. Κατανοεί την αδυναμία του, κατανοεί πως τούτο το εγχείρημα - η επανάσταση ενός ολόκληρου λαού - δεν είναι μόνο για τις δικές του τις πλάτες. Θέλει χέρια η ελευθερία, «θέλει δουλειά πολύ», όπως λέει κάποιος, θέλει εργάτες, μόχθο, συλλογικότητα, ομόνοια, σύμπνοια, κοινότητα, κοινή ενότητα δηλ., θέλει κοινό πνεύμα, κοινή αποδοχή, όχι του λόγου του ενός προσώπου, αλλά του μοναδικού λόγου, του καθολικά αποδεχτού, του λόγου της αλήθειας που να(!) - ο Φεραίος είναι τρανό παράδειγμα - μπορεί να παρουσιαστεί από έναν άνθρωπο. Θέλει πίστη. Θέλει Θεό. Για ποιους «άπιστους» μιλάτε; Για ποιους «άθεους»; Για τον Ρήγα, η ελευθερία είναι ο Θεός του.
Ο Φεραίος προσκαλεί ακόμη και τον απόδημο ελληνισμό. Λέει : «Όσοι απ' την τυραννίαν, πήγαν στην ξενητιά, στον τόπον του καθ' ένας, ας έλθη τώρα πιά. Και όσοι του πολεμου, την τέχνην αγροικούν, Εδώ ας τρέξουν όλοι, τυρράνους να νικούν». Και όχι μόνο. Καλεί και όσους γνωρίζουν να πολεμούν, όλους τους πολεμιστές, γιατί είναι σωστό να πολεμάς για την ελευθερία, αφού είναι σα να πολεμάς για τη ζωή, είσαι μαχητής για τη ζωή, δεν παραδίνεσαι, δεν υποκύπτεις, δεν σκύβεις ποτέ το κεφάλι σου, είσαι πολεμιστής. Ναι, μου μοιάζει καλός αυτός ο λόγος να πολεμάς κι όσοι πόλεμοι, ναι, γι’ αυτό θαρρώ πως πρέπει να γίνονται. Μα είναι ένας όμως τούτος ο πόλεμος, ο πόλεμος για την ζωή, να πολεμάς να ζεις, να είσαι ελεύθερος, γιατί αν πολεμάς ΤΗ ζωή και όχι ΓΙΑ ΤΗ ζωή, αν πολεμάς ΤΗΝ ελευθερία και όχι ΓΙΑ ΤΗΝ ελευθερία, δεν κατέχεις την τέχνη του πολεμιστή, μα την τεχνική του λαγού.
Ως πότε λοιπόν, θα ζεις σε σπηλιές;
Deva Parinito
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου